Çember ve Daire
KPSS Genel Yetenek · Geometri
Çember ve daire; çemberin temel elemanlarını (yarıçap, çap, kiriş, teğet, yay), merkez ve çevre açı bağıntılarını, çevre ve alan hesaplarını, daire dilimi ile yay uzunluğunu kapsar. KPSS geometrisinde dörtgenlerden sonra en sık sorulan konudur; sorular çoğunlukla şekil üzerinde açı ve alan hesabı biçimindedir.
Bilmen gereken kurallar
Çember, merkezden eşit uzaklıktaki noktaların kümesidir; daire ise çemberin içiyle birlikte bütünüdür. Çap yarıçapın iki katıdır (çap = 2r). Çevre = 2πr, alan = πr². Kiriş çember üzerindeki iki noktayı birleştiren doğru parçasıdır; en uzun kiriş çaptır. Teğet çembere yalnız bir noktada dokunur ve değme noktasındaki yarıçapa DİKTİR.
Merkez açı, köşesi merkezde olan açıdır ve gördüğü yayla aynı ölçüdedir. Çevre açı, köşesi çember üzerinde olan açıdır ve gördüğü yayın YARISI kadardır. Aynı yayı gören merkez açı, çevre açının iki katıdır. Çapı gören çevre açı her zaman 90°'dir (Thales bağıntısı).
Daire diliminin alanı, merkez açının 360°'ye oranıyla bulunur:
- dilim alanı = πr²
- (α ÷ 360). Yay uzunluğu da aynı oranla hesaplanır: yay = 2πr
- (α ÷ 360). Yarım dairede merkez açı 180°, çeyrek dairede 90°'dir. Daire diliminin çevresi iki yarıçap ile yay uzunluğunun toplamıdır.
Merkezden kirişe indirilen dikme kirişi ORTALAR. Eşit uzunluktaki kirişler merkezden eşit uzaklıktadır; merkeze daha yakın kiriş daha uzundur. İki teğetin kesim noktasından değme noktalarına olan uzaklıklar eşittir. Kesişen iki kirişte parçaların çarpımları eşittir.
Çözümlü örnekler
Yarıçapı 5 cm olan çemberin çevresi ve dairenin alanı kaçtır?
- Çevre = 2πr = 2
- π
- 5 = 10π cm
Alan = πr² = π · 25 = 25π cm²
π yerine 3 alınırsa çevre 30 cm, alan 75 cm² olur
Bir çemberde 80°'lik yayı gören çevre açı kaç derecedir?
Çevre açı, gördüğü yayın yarısı kadardır
80 ÷ 2 = 40
Çevre açı 40°'dir
Kendini dene: 5 soru
1. Yarıçapı 7 cm olan çemberin çapı kaç cm'dir?
- A14
- B21
- C28
- D35
- E49
Cevabı gör
Doğru cevap: A (14)
- Çap yarıçapın iki katıdır.
- 2 · 7 = 14 cm.
2. Yarıçapı 5 cm olan çemberin çevresi kaç cm'dir?
- A10π
- B5π
- C20π
- D25π
- E50π
Cevabı gör
Doğru cevap: A (10π)
- Çevre = 2πr.
- 2 · π · 5 = 10π cm.
3. Yarıçapı 4 cm olan dairenin alanı kaç cm²'dir?
- A32π
- B20π
- C24π
- D16π
- E64π
Cevabı gör
Doğru cevap: D (16π)
- Alan = πr².
- π · 4² = 16π cm².
4. Bir çemberde 60°'lik yayı gören çevre açı kaç derecedir?
- A15
- B30
- C60
- D90
- E120
Cevabı gör
Doğru cevap: B (30)
- Çevre açı gördüğü yayın yarısı kadardır.
- 60 ÷ 2 = 30°.
5. Çapı gören çevre açı kaç derecedir?
- A30
- B45
- C60
- D90
- E180
Cevabı gör
Doğru cevap: D (90)
- Çap 180°'lik yay görür.
- Çevre açı yayın yarısı olduğu için 90°'dir (Thales bağıntısı).
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.