Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
KPSS Genel Kültür · Tarih
Çağdaş Türk ve dünya tarihi; İki Dünya Savaşı arasındaki gelişmeleri, II. Dünya Savaşı ve sonrasında kurulan uluslararası düzeni, Soğuk Savaş dönemini, Türkiye'nin çok partili yaşama geçişini ve 1945 sonrası dış politikasını kapsar. KPSS Tarih'inde diğer dönemlerle birlikte sorulur; sorular çoğunlukla olay-sonuç ve kuruluş-amaç eşleşmesi biçimindedir.
Bilmen gereken kurallar
İki savaş arası dönem: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı devletlerin ekonomiye müdahalesini artırdı ve Türkiye'de devletçilik uygulamasını hızlandırdı. Türkiye 1932'de Milletler Cemiyeti'ne üye oldu, 1934'te Balkan Antantı, 1937'de Sadabat Paktı imzalandı. 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerindeki Türk egemenliği yeniden sağlandı; 1939'da Hatay anavatana katıldı.
II. Dünya Savaşı (1939-1945): Türkiye savaş boyunca tarafsızlığını korudu, 1945'te sembolik olarak Almanya ve Japonya'ya savaş ilan ederek BM'ye kurucu üye oldu. Savaş sonrası kurulan düzen: Birleşmiş Milletler (1945), Marshall Planı (1947), NATO (1949), Varşova Paktı (1955). Dünya iki kutba ayrıldı ve Soğuk Savaş başladı.
Soğuk Savaş dönemi: ABD ve Sovyetler Birliği arasında doğrudan sıcak çatışma olmadan süren gerginlik. Truman Doktrini (1947) Türkiye ve Yunanistan'a askerî-ekonomik yardım getirdi; Marshall Planı Avrupa'nın ekonomik onarımını hedefledi. Türkiye 1950'de Kore Savaşı'na asker gönderdi ve 1952'de NATO'ya üye oldu. 1991'de Sovyetler Birliği dağıldı, Soğuk Savaş sona erdi.
Türkiye'de çok partili yaşam: 1945'te Milli Kalkınma Partisi, 1946'da Demokrat Parti kuruldu; 1946 seçimi tek dereceli ama açık oy-gizli sayım biçiminde yapıldı, 1950 seçimiyle iktidar değişti. 1960, 1971 ve 1980'de askerî müdahaleler yaşandı; 1961 ve 1982 anayasaları bu müdahalelerin ardından hazırlandı. Türkiye 1949'da Avrupa Konseyi'ne, 1963 Ankara Antlaşması ile AET ile ortaklık ilişkisine girdi.
Çözümlü örnekler
Türkiye II. Dünya Savaşı'na fiilen katılmadığı hâlde neden 1945'te savaş ilan etti?
Savaşın sonuna gelinmiş, galip devletler yeni düzeni kuruyordu
Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olma koşulu savaşan taraf olmaktı
Türkiye sembolik savaş ilanıyla BM'ye kurucu üye oldu
Truman Doktrini'nin Türkiye açısından önemi nedir?
1947'de ABD, Türkiye ve Yunanistan'a askerî ve ekonomik yardım kararı aldı
Amaç Sovyet etkisinin yayılmasını engellemekti
Bu doktrin Türkiye'nin Batı bloku içinde yer almasının başlangıcıdır
Kendini dene: 5 soru
1. Birleşmiş Milletler hangi yılda kurulmuştur?
- A1919
- B1932
- C1945
- D1949
- E1955
Cevabı gör
Doğru cevap: C (1945)
- II. Dünya Savaşı'nın hemen ardından kuruldu.
- Türkiye kurucu üyeler arasındadır.
2. Türkiye NATO'ya hangi yılda üye olmuştur?
- A1945
- B1947
- C1949
- D1952
- E1955
Cevabı gör
Doğru cevap: D (1952)
- NATO 1949'da kuruldu.
- Türkiye'nin üyeliği 1952'dedir; kurucu üye değildir.
3. Boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini yeniden sağlayan sözleşme hangisidir?
- AMontrö
- BLozan
- CSadabat
- DAnkara
- EParis
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Montrö)
- 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi.
- Boğazlar Komisyonu kaldırıldı, egemenlik Türkiye'ye geçti.
4. Türkiye II. Dünya Savaşı boyunca hangi politikayı izlemiştir?
- ATarafsızlık
- BMüttefiklere katılma
- CMihver devletlerine katılma
- Dİşgal altında kalma
- ESavaşa ara verme
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Tarafsızlık)
- Türkiye savaş boyunca fiilen çatışmaya girmedi.
- 1945'teki savaş ilanı semboliktir.
5. Avrupa'nın savaş sonrası ekonomik onarımını hedefleyen plan hangisidir?
- ATruman Doktrini
- BMarshall Planı
- CVarşova Paktı
- DAnkara Antlaşması
- EMontrö
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Marshall Planı)
- 1947'de açıklanan Marshall Planı ekonomik yardım öngörüyordu.
- Truman Doktrini ise askerî-ekonomik yardım kararıdır.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.