Atatürk İlke ve İnkılapları
KPSS Genel Kültür · Tarih
Atatürk ilke ve inkılapları; Cumhuriyet'in ilanından sonra siyasi, hukuki, eğitim, ekonomik ve toplumsal alanlarda yapılan düzenlemeleri ve bunların dayandığı altı temel ilkeyi kapsar. KPSS Tarih'inde 3-5 soruyla temsil edilir; sorular çoğunlukla inkılap-alan ve ilke-uygulama eşleşmesi biçimindedir.
Bilmen gereken kurallar
Siyasi inkılaplar: saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922), Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923), halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), çok partili yaşam denemeleri (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924, Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930), Ankara'nın başkent olması (13 Ekim 1923).
Hukuk alanı: 1924 Anayasası, Şeriye Mahkemeleri'nin kaldırılması, Türk Medeni Kanunu (1926) ile kadın-erkek eşitliğinde büyük adım, İsviçre'den uyarlanan medeni kanun, İtalya'dan ceza kanunu. Kadınlara belediye seçimlerinde 1930, muhtarlık seçimlerinde 1933, milletvekili seçme-seçilme hakkı 1934'te tanındı.
Eğitim ve kültür: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924) öğretimi birleştirdi, medreseler kapatıldı; Harf İnkılabı (1928) Latin alfabesine geçişi sağladı; Millet Mektepleri açıldı; Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932) kuruldu; üniversite reformu (1933) yapıldı. Tekke, zaviye ve türbeler 1925'te kapatıldı; kıyafet düzenlemesi ve şapka kanunu aynı yıl çıkarıldı.
Altı ilke: Cumhuriyetçilik (egemenliğin millete ait olması), Milliyetçilik (ulus birliği), Halkçılık (eşitlik ve ayrıcalık tanımama), Devletçilik (ekonomide devletin öncülüğü), Laiklik (din ve devlet işlerinin ayrılması), İnkılapçılık (sürekli yenileşme). Bütünleyici ilkeler: milli birlik ve beraberlik, yurtta-dünyada barış, çağdaşlaşma, bilimsellik, insan ve insanlık sevgisi.
Çözümlü örnekler
Tevhid-i Tedrisat Kanunu hangi ilkeyle doğrudan ilişkilidir?
Kanun öğretimi tek çatı altında birleştirdi, medreseleri kapattı
Eğitimde ikilik ortadan kalktı ve din-devlet işleri ayrıldı
Bu yönüyle laiklik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir
Medeni Kanun'un kabulü hangi ilkeye hizmet eder?
Kanun kadın-erkek eşitliğini ve ayrıcalıksız yurttaşlığı getirdi
Toplumda sınıf ve zümre ayrıcalığı tanımamak halkçılıktır
Bu yönüyle halkçılık ilkesiyle ilişkilidir; laiklikle de bağı vardır
Kendini dene: 5 soru
1. Cumhuriyet hangi tarihte ilan edilmiştir?
- A29 Ekim 1923
- B13 Ekim 1923
- C1 Kasım 1922
- D3 Mart 1924
- E17 Şubat 1926
Cevabı gör
Doğru cevap: A (29 Ekim 1923)
- 29 Ekim 1923'te TBMM'de ilan edildi.
- Saltanat 1922, halifelik 1924'te kaldırıldı.
2. Saltanat hangi yılda kaldırılmıştır?
- A1920
- B1922
- C1923
- D1924
- E1926
Cevabı gör
Doğru cevap: B (1922)
- 1 Kasım 1922'de TBMM kararıyla kaldırıldı.
- Bu karar Cumhuriyet'in ilanının önünü açtı.
3. Halifelik hangi yılda kaldırılmıştır?
- A1922
- B1923
- C1924
- D1925
- E1928
Cevabı gör
Doğru cevap: C (1924)
- 3 Mart 1924'te kaldırıldı.
- Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu da çıkarıldı.
4. Türk Medeni Kanunu hangi ülkenin medeni kanunundan uyarlanmıştır?
- Aİsviçre
- BFransa
- Cİtalya
- DAlmanya
- Eİngiltere
Cevabı gör
Doğru cevap: A (İsviçre)
- 1926'da İsviçre Medeni Kanunu'ndan uyarlandı.
- Ceza kanunu ise İtalya'dan alınmıştır.
5. Öğretimi birleştiren kanun aşağıdakilerden hangisidir?
- AŞapka Kanunu
- BTevhid-i Tedrisat Kanunu
- CSoyadı Kanunu
- DTekke ve Zaviyelerin Kapatılması
- ETakrir-i Sükûn Kanunu
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Tevhid-i Tedrisat Kanunu)
- 1924'te çıkarılan kanun öğretimdeki ikiliği sona erdirdi.
- Medreseler kapatıldı, eğitim tek çatı altında toplandı.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.