Kurtuluş Savaşı
KPSS Genel Kültür · Tarih
Kurtuluş Savaşı; Mondros Ateşkesi'nden Lozan Antlaşması'na uzanan süreçte hazırlık dönemini (genelgeler ve kongreler), TBMM'nin açılışını, cepheleri (Doğu, Güney, Batı) ve savaşları, sonuç antlaşmalarını kapsar. KPSS Tarih'inde 4-5 soruyla temsil edilir; sorular çoğunlukla olay-sonuç ve belge-karar eşleşmesi biçimindedir.
Bilmen gereken kurallar
Hazırlık dönemi zinciri:
- Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918) işgallerin hukuki dayanağı sayıldı
- Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı
- Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919) kurtuluşun yöntemini belirledi ve ihtilal niteliği taşır
- Erzurum Kongresi (23 Temmuz 1919) bölgesel toplandı ama ulusal kararlar aldı
- Sivas Kongresi (4 Eylül 1919) ulusal kongredir, cemiyetleri birleştirdi.
Misak-ı Millî (28 Ocak 1920) son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edildi ve ulusal sınırları çizdi; İstanbul'un işgali üzerine meclis dağıtıldı. TBMM 23 Nisan 1920'de açıldı: kuvvetler birliği esasına dayanır, 'egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesini benimser, ilk anayasası 1921 Teşkilat-ı Esasiye'dir.
Cepheler: Doğu Cephesi'nde Ermenistan'la Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) TBMM'nin ilk siyasi başarısıdır. Güney Cephesi'nde düzenli ordu değil Kuvayımilliye direndi; Fransa ile Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) imzalandı. Batı Cephesi'nde I. İnönü (Ocak 1921), II. İnönü (Mart-Nisan 1921), Sakarya (Ağustos-Eylül 1921) ve Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) yaşandı.
Sonuçlar: I. İnönü'den sonra Londra Konferansı toplandı ve Moskova Antlaşması (Sovyet Rusya) imzalandı. Sakarya Zaferi savunmadan taarruza geçişi hazırladı; Fransa'yla Ankara Antlaşması bu zaferin ardından geldi. Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) savaşı bitirdi, İstanbul ve Boğazlar savaşsız kazanıldı; Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) yeni devletin bağımsızlığını uluslararası alanda tescil etti.
Çözümlü örnekler
Amasya Genelgesi'nin en önemli özelliği nedir?
Genelge, kurtuluşun yöntemini ilk kez ortaya koydu
'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ifadesi yer aldı
Bu yönüyle ihtilal niteliği taşıyan ilk belgedir
Sakarya Zaferi'nin sonuçları nelerdir?
Yunan ilerleyişi durduruldu, savunmadan taarruza geçiş hazırlandı
Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı, Güney Cephesi kapandı
Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ve mareşal rütbesi verildi
Kendini dene: 5 soru
1. Mustafa Kemal hangi tarihte Samsun'a çıkmıştır?
- A19 Mayıs 1919
- B30 Ekim 1918
- C22 Haziran 1919
- D23 Nisan 1920
- E11 Ekim 1922
Cevabı gör
Doğru cevap: A (19 Mayıs 1919)
- 19 Mayıs 1919, Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı kabul edilir.
- 30 Ekim 1918 Mondros, 23 Nisan 1920 TBMM'nin açılışıdır.
2. Kurtuluşun yöntemini belirleyen ilk belge aşağıdakilerden hangisidir?
- AAmasya Genelgesi
- BMondros Ateşkesi
- CErzurum Kongresi kararları
- DMisak-ı Millî
- ETeşkilat-ı Esasiye
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Amasya Genelgesi)
- 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi yöntemi ortaya koydu.
- 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ifadesi bu belgededir.
3. TBMM hangi tarihte açılmıştır?
- A19 Mayıs 1919
- B23 Nisan 1920
- C28 Ocak 1920
- D11 Ekim 1922
- E24 Temmuz 1923
Cevabı gör
Doğru cevap: B (23 Nisan 1920)
- Ankara'da 23 Nisan 1920'de açıldı.
- İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması üzerine toplandı.
4. Ulusal sınırları çizen belge aşağıdakilerden hangisidir?
- AMondros Ateşkesi
- BGümrü Antlaşması
- CMudanya Ateşkesi
- DMisak-ı Millî
- EAnkara Antlaşması
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Misak-ı Millî)
- 28 Ocak 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edildi.
- Kararların ardından İstanbul işgal edildi ve meclis dağıtıldı.
5. TBMM'nin ilk siyasi başarısı sayılan antlaşma hangisidir?
- AGümrü
- BMoskova
- CAnkara
- DMudanya
- ELozan
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Gümrü)
- 3 Aralık 1920'de Ermenistan'la imzalandı.
- Doğu Cephesi'nin kapanmasını sağladı.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.