Cümlede Anlam
KPSS Genel Yetenek · Türkçe
Cümlede anlam; bir cümlenin taşıdığı anlam ilişkilerini (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma), yargının niteliğini (öznel-nesnel, kesinlik-olasılık) ve cümlenin duygu değerini (yakınma, sitem, öneri, eleştiri) tanımayı kapsar. KPSS Türkçesinde sözcükte anlamla birlikte 10-13 soruluk sabit bir bölümdür ve paragraf sorularının çözümünde de aynı beceriyi kullanırsın.
Bilmen gereken kurallar
Neden-sonuç ilişkisinde bir eylem başka bir eylemin sebebidir: 'Yağmur yağdığı için maç ertelendi.' Bağlayıcılar: için, -dığı için, -den, çünkü, bu yüzden. Amaç-sonuç ilişkisinde ise eylem bir hedef için yapılır: 'Sınavı geçmek için çok çalıştı.' Ölçüt basit: 'niçin' sorusunun cevabı henüz gerçekleşmemiş bir hedefse amaç, gerçekleşmiş bir olaysa nedendir.
Koşul (şart) cümlesinde bir eylemin gerçekleşmesi başka bir eyleme bağlıdır: 'Erken gelirsen sinemaya yetişiriz.' Bağlayıcılar: -sa/-se, -ınca, ise, madıkça, üzere. Karşılaştırmada iki varlık bir yönden ölçülür ('Ablası ondan daha çalışkandır'); benzetmede biri diğerine benzetilir ('Sesi kadife gibiydi'); abartmada gerçekte olamayacak bir ölçü verilir ('Bin kere söyledim').
Nesnel yargı kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmez: 'Roman 320 sayfadır.' Öznel yargı kişisel görüş bildirir, kanıtlanamaz: 'Roman çok sıkıcıydı.' Ayırıcı ölçüt duygu ya da beğeni değil KANITLANABİLİRLİKTİR: sayı, ölçü ve olgu içeren yargılar nesnel; güzel, sıkıcı, en iyi, bence gibi değerlendirmeler özneldir.
Cümlenin duygu değeri kalıplardan okunur: yakınma ('Kimse beni anlamıyor'), sitem ('Bir kez arayabilirdin'), hayıflanma-pişmanlık ('Keşke dinlemeseydim'), küçümseme ('O da iş mi sanki'), öneri ('Bir de şunu denesen iyi olur'), eleştiri ('Anlatım gereksiz uzatılmış'), öz eleştiri ('Ben de yeterince araştırmamışım'), varsayım ('Diyelim ki kazandın'), olasılık ('Yolda kalmış olabilir').
Çözümlü örnekler
"Otobüsü kaçırdığı için toplantıya yetişemedi." cümlesinde anlam ilişkisi nedir?
'Niçin yetişemedi' sorusunu sor: otobüsü kaçırdığı için
Otobüsü kaçırmak gerçekleşmiş bir olay, hedef değil
Gerçekleşmiş olay sebep olduğuna göre ilişki neden-sonuçtur
"Bu kitap benim okuduğum en sürükleyici polisiyeydi." cümlesinin yargısı öznel mi nesnel mi?
Kanıtlanabilirlik ölçütünü uygula: 'en sürükleyici' ölçülebilir mi
Beğeni bildiren bir değerlendirme; kişiden kişiye değişir
Kanıtlanamadığı için yargı özneldir
Kendini dene: 5 soru
1. "Yollar buzlandığı için okullar tatil edildi." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
- ANeden-sonuç
- BAmaç-sonuç
- CKoşul
- DKarşılaştırma
- EBenzetme
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Neden-sonuç)
- Tatilin sebebi yolların buzlanması; buzlanma gerçekleşmiş bir olaydır.
- Gerçekleşmiş bir olay sebep durumundaysa ilişki neden-sonuçtur.
2. "Ailesine daha çok zaman ayırmak için işten ayrıldı." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
- AAmaç-sonuç
- BNeden-sonuç
- CKoşul
- DAbartma
- EKarşılaştırma
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Amaç-sonuç)
- İşten ayrılmanın hedefi ailesine zaman ayırmak; bu hedef henüz gerçekleşmemiştir.
- Gerçekleşmesi istenen bir hedef varsa ilişki amaç-sonuçtur.
3. "Bileti bugün alırsan indirimden yararlanırsın." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
- ANeden-sonuç
- BKoşul
- CÖneri
- DOlasılık
- EVarsayım
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Koşul)
- İndirimden yararlanmak, biletin bugün alınmasına bağlanmış.
- Bir eylem başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlıysa cümle koşul bildirir.
4. "Bu yılki hasat geçen yılkinden daha bereketliydi." cümlesinde hangi anlam vardır?
- ABenzetme
- BAbartma
- CVarsayım
- DKarşılaştırma
- EKüçümseme
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Karşılaştırma)
- İki yılın hasadı bereket yönünden ölçülmüş.
- İki varlık ya da durum bir yönden ölçülüyorsa karşılaştırma vardır.
5. "Çocuğun kahkahası çıngırak gibi çınladı." cümlesinde hangi anlam vardır?
- AKarşılaştırma
- BEleştiri
- CAbartma
- DKoşul
- EBenzetme
Cevabı gör
Doğru cevap: E (Benzetme)
- Kahkaha, çıngırak sesinin özelliğiyle anlatılmış.
- Bir varlık başka bir varlığın özelliğiyle anlatılıyorsa benzetme vardır.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.