Hız Problemleri
KPSS Genel Yetenek · Matematik
Hız problemleri, yol-hız-zaman üçlüsü arasındaki ilişkiyi kullanan sorulardır. Bu konu temel bağıntıyı, birim çevirmeyi, ortalama hız hesabını, aynı ve zıt yönde hareketi, akıntı-rüzgâr etkisini ve tren-köprü kurgularını kapsar. KPSS'de düzenli olarak soru gelen, formülü tek ama kurgusu çeşitli bir problem tipidir.
Bilmen gereken kurallar
Temel bağıntı: yol eşittir hız çarpı zaman. Buradan hız eşittir yol bölü zaman ve zaman eşittir yol bölü hız elde edilir. Yol sabitken hız ile zaman TERS orantılıdır: hız iki katına çıkarsa süre yarıya iner. Hız sabitken yol ile zaman DOĞRU orantılıdır. Soruda hangi büyüklüğün sabit olduğunu belirlemek çözümün ilk adımıdır.
Birim çevirme: saatte kilometreden saniyede metreye geçmek için 3,6'ya bölünür, ters yönde 3,6 ile çarpılır. 72 kilometre bölü saat hızı 20 metre bölü saniyedir. Birimleri eşitlemeden işlem yapmak en sık hatadır; özellikle tren-köprü sorularında uzunluklar metre, hız kilometre bölü saat verilir.
Ortalama hız, TOPLAM YOLUN TOPLAM ZAMANA bölümüdür; hızların aritmetik ortalaması DEĞİLDİR. Aynı yolu gidiş-dönüş farklı hızlarla alan bir araç için ortalama hız, iki hızın harmonik ortalamasıdır: 2 çarpı v1 çarpı v2 bölü (v1 artı v2). 60 ve 40 ile gidip gelen araç için ortalama hız 48'dir, 50 değildir.
Bağıl hız: aynı yönde hareket edenlerde hızların FARKI, zıt yönde hareket edenlerde hızların TOPLAMI kullanılır. Aralarındaki uzaklığın kapanma ya da açılma süresi, uzaklığın bağıl hıza bölümüdür. Tren-köprü sorularında alınan yol, trenin uzunluğu ile köprünün uzunluğunun TOPLAMIDIR. Akıntıda gidişte hızlar toplanır, dönüşte çıkarılır.
Çözümlü örnekler
Bir araç 60 kilometre bölü saat hızla 3 saatte kaç kilometre yol alır?
Yol = hız çarpı zaman
60 çarpı 3 = 180
Araç 180 kilometre yol alır
Bir araç aynı yolu gidişte 60, dönüşte 40 kilometre bölü saat hızla almıştır. Ortalama hızı nedir?
Ortalama hız, hızların ortalaması değildir
Harmonik ortalama: 2 çarpı 60 çarpı 40 bölü (60 artı 40) = 4800 bölü 100
Ortalama hız 48 kilometre bölü saattir
Kendini dene: 5 soru
1. Bir araç 60 kilometre/saat hızla 3 saatte kaç kilometre yol alır?
- A180
- B190
- C200
- D210
- E240
Cevabı gör
Doğru cevap: A (180)
- Yol = hız · zaman.
- 60 · 3 = 180 kilometre.
2. 240 kilometrelik bir yolu 4 saatte alan aracın hızı kaç kilometre/saattir?
- A60
- B65
- C70
- D75
- E80
Cevabı gör
Doğru cevap: A (60)
- Hız = yol ÷ zaman.
- 240 ÷ 4 = 60 kilometre/saat.
3. 90 kilometre/saat hızla giden bir araç 180 kilometrelik yolu kaç saatte alır?
- A2
- B2,5
- C3
- D3,5
- E4
Cevabı gör
Doğru cevap: A (2)
- Zaman = yol ÷ hız.
- 180 ÷ 90 = 2 saat.
4. 72 kilometre/saat hızı metre/saniye birimine çevrildiğinde kaç olur?
- A20
- B24
- C25
- D30
- E36
Cevabı gör
Doğru cevap: A (20)
- km/sa'den m/s'ye geçmek için 3,6'ya bölünür.
- 72 ÷ 3,6 = 20 metre/saniye.
5. 15 metre/saniye hızı kilometre/saat birimine çevrildiğinde kaç olur?
- A54
- B58
- C60
- D64
- E72
Cevabı gör
Doğru cevap: A (54)
- m/s'den km/sa'ye geçmek için 3,6 ile çarpılır.
- 15 · 3,6 = 54 kilometre/saat.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.