Hukukun Temel Kavramları
KPSS Genel Kültür · Vatandaşlık
Hukukun temel kavramları; sosyal düzen kurallarını (hukuk, ahlak, din, görgü), hukukun kaynaklarını, normlar hiyerarşisini, kamu-özel hukuk ayrımını ve hak-fiil ehliyetini kapsar. Vatandaşlık sorularının kavram temelini oluşturur.
Bilmen gereken kurallar
Sosyal düzen kuralları içinde yalnız hukuk kuralları devlet gücüyle desteklenen maddi yaptırıma sahiptir. Ahlak, din ve görgü kurallarının yaptırımı manevidir (ayıplanma, dışlanma, günahkâr sayılma).
Normlar hiyerarşisi (üstten alta): Anayasa → kanun (ve uluslararası antlaşmalar) → Cumhurbaşkanlığı kararnamesi → yönetmelik → genelge/yönerge. Alt basamak üsttekine aykırı olamaz.
Kamu hukuku devlet-birey ilişkisini (anayasa, idare, ceza, vergi); özel hukuk birey-birey ilişkisini (medeni, borçlar, ticaret) düzenler.
Hak ehliyeti sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düşme anından başlar ve her insanda vardır. Fiil ehliyeti için erginlik, ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama gerekir.
Çözümlü örnekler
Bir yönetmelik hükmü kanuna aykırıysa ne olur?
Normlar hiyerarşisinde yönetmelik kanunun altındadır
Alt norm üst norma aykırı olamaz
Aykırı hüküm yargı yoluyla (Danıştay) iptal edilir
Yeni doğan bir bebeğin hak ehliyeti var mıdır? Fiil ehliyeti var mıdır?
Hak ehliyeti doğumla (ana rahmine düşmeyle) kazanılır → vardır; miras alabilir
Fiil ehliyeti erginlik ve ayırt etme gücü ister → yoktur
Bebek adına hukuki işlemleri yasal temsilcisi (velisi) yapar
Kendini dene: 5 soru
1. Sosyal düzen kurallarından hangisinin yaptırımı devlet gücüyle desteklenir?
- AAhlak kuralları
- BDin kuralları
- CGörgü kuralları
- DHukuk kuralları
- EGelenekler
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Hukuk kuralları)
- Yalnız hukuk kurallarının yaptırımı maddidir ve devlet zoruyla uygulanır.
- Diğerlerinin yaptırımı manevidir: ayıplanma, dışlanma, günahkâr sayılma.
2. Normlar hiyerarşisinin en üstünde aşağıdakilerden hangisi yer alır?
- AKanun
- BCumhurbaşkanlığı kararnamesi
- CYönetmelik
- DAnayasa
- EGenelge
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Anayasa)
- Hiyerarşi: Anayasa → kanun → CB kararnamesi → yönetmelik → genelge.
3. Kişinin haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğine ne ad verilir?
- AFiil ehliyeti
- BHak ehliyeti
- CDava ehliyeti
- DTaraf ehliyeti
- EErginlik
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Hak ehliyeti)
- Hak ehliyeti, hak ve borçlara sahip OLABİLME yeteneğidir; doğumla kazanılır.
- Hakları bizzat KULLANABİLME yeteneği ise fiil ehliyetidir.
4. Aşağıdakilerden hangisi kamu hukuku dallarından biridir?
- AMedeni hukuk
- BBorçlar hukuku
- CTicaret hukuku
- DCeza hukuku
- EEşya hukuku
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Ceza hukuku)
- Ceza hukuku, devletin cezalandırma yetkisini düzenler → kamu hukuku.
- Diğerleri bireyler arası ilişkileri düzenleyen özel hukuk dallarıdır.
5. Aşağıdakilerden hangisi özel hukuk dallarından biridir?
- AAnayasa hukuku
- Bİdare hukuku
- CCeza hukuku
- DVergi hukuku
- EMedeni hukuk
Cevabı gör
Doğru cevap: E (Medeni hukuk)
- Medeni hukuk; kişi, aile, miras ve eşya ilişkilerini düzenler → özel hukuk.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.