Sözel Mantık
KPSS Genel Yetenek · Türkçe
Sözel mantık; verilen bilgilerden kesin sonuçlar çıkarmayı, sıralama ve eşleştirme kurgularını çözmeyi, tablo kurarak olasılıkları elemeyi ve koşullu önermeleri değerlendirmeyi gerektirir. Ezber bilgi istemez; tümüyle çıkarım becerisini ölçer. KPSS'de sayısal mantıkla birlikte payı belirgin biçimde artan alandır.
Bilmen gereken kurallar
Sıralama sorularında bilgiler bir eksene yerleştirilir. 'A, B'den önce' türü bilgiler yön belirtir; 'A ile B arasında bir kişi var' türü bilgiler aralık belirtir. Kesin konum veren bilgiden başlanır, ardından ona bağlı bilgiler yerleştirilir. Birden çok olasılık kalıyorsa hepsi tablo hâlinde tutulur ve sorunun kesin cevabı hepsinde ortak olan bilgidir.
Eşleştirme sorularında satır ve sütunlardan oluşan bir tablo kurulur; kesin olan eşleşmeler işaretlenir, olanaksız olanlar elenir. Bir satırda ya da sütunda tek seçenek kalırsa o eşleşme kesinleşir. Olumsuz bilgiler ('X, Y değildir') doğrudan eleme sağladığı için çoğu zaman olumlu bilgilerden daha kullanışlıdır.
Koşullu önermede 'p ise q' yargısından yalnız iki kesin sonuç çıkar: p doğruysa q doğrudur; q yanlışsa p yanlıştır. 'q doğruysa p doğrudur' ve 'p yanlışsa q yanlıştır' çıkarımları GEÇERSİZDİR. 'Bütün A'lar B'dir' önermesinden 'bütün B'ler A'dır' sonucu çıkmaz; kapsam yönü tek yönlüdür.
Kesin sonuç ile olası sonuç ayrımı kritiktir: soru 'kesinlikle doğrudur' diyorsa yargı her olasılıkta doğru olmalıdır; tek bir karşı örnek yeterlidir onu elemek için. 'Olabilir' diyen şık ise en az bir olasılıkta doğruysa kabul edilir. Sorularda 'kesin', 'olabilir' ve 'olamaz' sözcükleri farklı yanıt gerektirir; kökü dikkatle oku.
Çözümlü örnekler
Ali, Ayşe'den önce; Ayşe, Can'dan önce geldiyse sıralama nedir?
Ali önce Ayşe'ye bağlanır: Ali - Ayşe
Ayşe Can'dan önce olduğu için zincir uzar: Ali - Ayşe - Can
Sıralama kesindir: Ali birinci, Ayşe ikinci, Can üçüncü
"Yağmur yağarsa maç ertelenir." önermesine göre maç ertelenmediyse ne söylenebilir?
'p ise q' biçiminde bir önerme var: p yağmur yağması, q maçın ertelenmesi
q yanlışsa p de yanlış olmak zorundadır
Yani yağmur yağmamıştır
Kendini dene: 5 soru
1. Ali, Ayşe'den önce; Ayşe, Can'dan önce gelmiştir. Buna göre üçlü sıralama aşağıdakilerden hangisidir?
- AAli - Ayşe - Can
- BAyşe - Ali - Can
- CAli - Can - Ayşe
- DCan - Ayşe - Ali
- EAyşe - Can - Ali
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Ali - Ayşe - Can)
- Ali < Ayşe ve Ayşe < Can bilgileri zincir oluşturur.
- Zincir birleştirilince Ali - Ayşe - Can sıralaması çıkar.
2. "Yağmur yağarsa maç ertelenir." önermesi doğrudur. Maç ertelenmediğine göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- AYağmur yağmıştır
- BYağmur yağmamıştır
- CMaç oynanmamıştır
- DHava kapalıdır
- EMaç ileri tarihe alınmıştır
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Yağmur yağmamıştır)
- Koşullu önermede q yanlışsa p de yanlıştır.
- Maç ertelenmediyse yağmur yağmamıştır.
3. "Bütün kediler hayvandır." önermesi doğrudur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- ABütün hayvanlar kedidir
- BBazı hayvanlar kedidir
- CHiçbir hayvan kedi değildir
- DBazı kediler hayvan değildir
- EKediler hayvanlardan çoktur
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Bazı hayvanlar kedidir)
- Kapsam tek yönlüdür: kediler hayvanların bir bölümüdür.
- Buradan yalnız 'bazı hayvanlar kedidir' sonucu çıkar.
4. Bir yarışta Berk, Deniz'den sonra; Deniz, Ece'den sonra bitirmiştir. Buna göre yarışı ilk bitiren kimdir?
- ABerk
- BDeniz
- CBerk ya da Ece
- DEce
- EBelirsizdir
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Ece)
- Ece < Deniz ve Deniz < Berk zinciri kurulur.
- Zincirin başında Ece bulunur.
5. Sözel mantık sorularının çözümüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- ABilgileri kısaltarak yazmak çözümü hızlandırır.
- BEşleştirmede tablo kurmak işe yarar.
- CKesin konum veren bilgiden başlanır.
- DOlumsuz bilgiler eleme sağlar.
- EMetinde olmayan bilgiler varsayılabilir.
Cevabı gör
Doğru cevap: E (Metinde olmayan bilgiler varsayılabilir.)
- Sözel mantıkta dayanak yalnız verilen öncüllerdir.
- Dışarıdan varsayım eklemek çözümü bozar.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.