Bilişsel ve Sosyal Öğrenme

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi · Eğitim Bilimleri

Bilişsel ve sosyal öğrenme kuramları öğrenmeyi yalnız uyarıcı-tepki bağıyla değil, algı, bellek ve düşünme gibi zihinsel süreçlerle ve başkalarını gözleyerek açıklar. Bu konu Gestalt kuramını (kavrayış), Tolman'ın gizil öğrenmesini, bilgi işleme kuramını (bellek, kodlama stratejileri, unutma, üstbiliş), Bandura'nın sosyal öğrenme kuramını ve yapılandırmacılığı kapsar.

Bilmen gereken kurallar

Çözümlü örnekler

Ezgi tarih sınavına çalışırken olayları yalnızca defalarca okuyarak ezberlemeye çalışıyor ama sınavda çoğunu hatırlayamıyor. Bilgi işleme kuramına göre Ezgi'ye ne önerilebilir?

  1. Yalnız okumak ve tekrar etmek (sürdürme tekrarı) yüzeysel bir kodlamadır; tek başına kalıcı, anlamlı öğrenme için yetersiz kalır.

  2. Olayları neden-sonuç ilişkileriyle birbirine ve bildiği konulara bağlaması (anlamlandırma), bir zaman çizelgesi ya da kavram haritası hazırlaması (örgütleme) kalıcılığı artırır.

  3. Çalışırken kendini sorularla yoklaması (üstbiliş: izleme) neyi bilmediğini fark etmesini sağlar.

Beden eğitimi öğretmeni yeni bir jimnastik hareketini öğretmek istiyor. Bandura'nın gözlem yoluyla öğrenme süreçlerine göre dersi nasıl planlamalıdır?

  1. Dikkat: hareketi herkesin görebileceği yerde, kendisi ya da öğrencilerin kendilerine yakın bulduğu yetkin bir akran göstermelidir.

  2. Hatırda tutma: hareketi adımlara bölüp adlandırmalı, öğrencilere zihinde canlandırtmalıdır.

  3. Davranışa dönüştürme ve güdülenme: öğrencilerin hareketi denemesine fırsat verip geri bildirim sunmalı; başaranları övmesi diğerleri için dolaylı pekiştirme olur.

Kendini dene: 5 soru

1. Bilgi işleme kuramına göre kapasitesi sınırlı olan ve tekrar edilmeyen bilgiyi yaklaşık 15-30 saniye tutabilen bellek birimi hangisidir?

  1. ADuyusal kayıt
  2. BKısa süreli (çalışan) bellek
  3. CUzun süreli bellek
  4. DAnısal bellek
  5. Eİşlemsel bellek
Cevabı gör

Doğru cevap: B (Kısa süreli (çalışan) bellek)

  1. Kısa süreli bellek yaklaşık 7±2 birim bilgiyi 15-30 saniye tutar.
  2. Duyusal kayıt yalnız birkaç saniye tutar; uzun süreli bellek sınırsız ve kalıcıdır.

2. Bir şeklin alanını hesaplayamayan Arda, şekle çizdiği yardımcı bir doğruyla onun iki üçgenden oluştuğunu birden fark ediyor; ertesi hafta farklı bir şekilde de aynı yolu hemen kullanıyor. Arda'nın öğrenmesi hangi kavramla açıklanır?

  1. AKavrayış (içgörü)
  2. BDeneme-yanılma
  3. CGizil öğrenme
  4. DModel alma
  5. EEdimsel koşullanma
Cevabı gör

Doğru cevap: A (Kavrayış (içgörü))

  1. Problemdeki ilişkilerin birden fark edilmesi ve çözümün ani gelmesi kavrayıştır.
  2. Kavrayışla bulunan çözüm kalıcıdır ve yeni durumlara hemen aktarılır; Arda'nın ertesi hafta yolu yeniden kullanması bunu gösterir.

3. Aşağıdakilerden hangisi anlamsal (semantik) belleğe örnektir?

  1. AMezuniyet töreninde yaşadıklarını hatırlamak
  2. BDokuma tezgâhında halı dokuyabilmek
  3. CDün akşam yemekte ne yediğini hatırlamak
  4. DPaten kayabilmek
  5. ETürkiye Cumhuriyeti'nin 1923'te kurulduğunu bilmek
Cevabı gör

Doğru cevap: E (Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923'te kurulduğunu bilmek)

  1. Anlamsal bellek, öğrenildiği zaman ve yerden bağımsız genel bilgileri saklar.
  2. Tören ve akşam yemeği anısal, halı dokuma ve paten işlemsel bellekle ilgilidir.

4. Her gün servisle okula giden Eda, bir gün servis gelmeyince daha önce hiç yürümediği hâlde okula en kısa yoldan yürüyerek gidebiliyor. Eda'nın bu davranışı Tolman'ın hangi kavramıyla açıklanır?

  1. AKavrayış
  2. BÖbekleme
  3. CBilişsel harita
  4. DKetin kalkması
  5. ESürdürme tekrarı
Cevabı gör

Doğru cevap: C (Bilişsel harita)

  1. Eda, servis yolculuklarıyla çevrenin zihinsel bir haritasını oluşturmuştur.
  2. Bu harita gerektiğinde yeni bir yol bulmak için kullanılır.
  3. Rotayı ödülsüz öğrenip gerektiğinde kullanması gizil öğrenmeyi de gösterir; soru zihinde oluşan çevre temsilini, yani bilişsel haritayı soruyor.

5. Bandura'nın sosyal öğrenme kuramına göre; I. Bireyler başkalarını gözleyerek öğrenebilir. II. Bir davranışın öğrenilmesi için gözlemcinin doğrudan pekiştirilmesi zorunludur. III. Modelin ödüllendirildiğini görmek, gözlemcinin o davranışı yapma olasılığını artırabilir. yargılarından hangileri doğrudur?

  1. AYalnız I
  2. BYalnız II
  3. CI ve II
  4. DI ve III
  5. EII ve III
Cevabı gör

Doğru cevap: D (I ve III)

  1. Gözlem yoluyla öğrenme (I) ve dolaylı pekiştirme (III) Bandura'nın temel kavramlarıdır.
  2. Gözlemci doğrudan pekiştirilmeden de öğrenebilir (II yanlış).

Bu konunun tamamını Oktif'te çöz

Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.