Ölçme Araçları ve İstatistik

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi · Eğitim Bilimleri

Ölçme araçları ve istatistik; açık uçlu, kısa cevaplı, doğru-yanlış, eşleştirme ve çoktan seçmeli maddeleri, sözlü sınav, performans görevi, proje ve portfolyo gibi araçları, kontrol listesi, derecelendirme ölçeği ve dereceli puanlama anahtarını, merkezî eğilim ve yayılım ölçülerini, dağılımın biçimini, standart puanları, korelasyonu, ölçmenin standart hatasını ve madde analizini kapsar.

Bilmen gereken kurallar

Çözümlü örnekler

Üst ve alt grupta 30'ar öğrenci bulunan bir sınavda bir maddeyi üst gruptan 24, alt gruptan 12 öğrenci doğru yanıtlıyor. Maddenin güçlük ve ayırt edicilik indeksi kaçtır, madde nasıl yorumlanır?

  1. Güçlük indeksi: p = (24 + 12) / 60 = 0,60. Öğrencilerin %60'ı doğru yanıtlamış; madde orta güçlüğe yakın, biraz kolaydır.

  2. Ayırt edicilik indeksi: D = (24 − 12) / 30 = 0,40. Payda bir grubun kişi sayısıdır.

  3. 0,40 ve üzeri çok iyi kabul edildiği için madde bilenle bilmeyeni iyi ayırmaktadır; olduğu gibi kullanılabilir.

Bir sınavda puanların ortalaması 60, standart sapması 10, testin güvenirlik katsayısı 0,96'dır. 75 alan Selin'in z ve T puanı kaçtır? Gerçek puanı hangi aralıkta olabilir?

  1. z = (75 − 60) / 10 = 1,5; T = 50 + 10 · 1,5 = 65. Selin grubun ortalamasının 1,5 standart sapma üstündedir.

  2. Ölçmenin standart hatası:

    • Sh = 10
    • √(1 − 0,96) = 10
    • √0,04 = 10
    • 0,2 = 2.
  3. Selin'in gerçek puanı ≈%68 olasılıkla 73 ile 77, ≈%95 olasılıkla 71 ile 79 arasındadır.

Kendini dene: 5 soru

1. Sınıflama ölçeğiyle elde edilen veriler (örneğin öğrencilerin kan grupları) için aşağıdaki istatistiklerden hangisi kullanılabilir?

  1. ATepe değer
  2. BAritmetik ortalama
  3. COrtanca
  4. DStandart sapma
  5. ERanj
Cevabı gör

Doğru cevap: A (Tepe değer)

  1. Sınıflama verisi yalnız ayırt eder; kategoriler toplanamaz, sıralanamaz. Yalnız en sık görülen kategori, yani tepe değer belirlenebilir.
  2. Ortanca sıralama, aritmetik ortalama eşit aralıklı ölçek gerektirir; ranj ve standart sapma da sayılar arasındaki farkların anlamlı olmasını gerektirir.

2. Açık uçlu (yazılı yoklama) sorular aşağıdakilerden hangisini ölçmede en uygundur?

  1. AÜlkelerin başkentlerini verilen bir listeden bulup ilgili ülke adlarıyla eşleme
  2. BBir kavramın tanımını verilen beş seçenek arasından tanıyıp işaretleme
  3. CElementlerin sembollerini hatırlayıp her birini adının yanına yazma
  4. DBir ifadenin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip uygun yeri işaretleme
  5. EBir tarihî olayın nedenleri hakkındaki görüşünü gerekçeleriyle yazıp savunma
Cevabı gör

Doğru cevap: E (Bir tarihî olayın nedenleri hakkındaki görüşünü gerekçeleriyle yazıp savunma)

  1. Açık uçlu sorular, öğrencinin bilgisini düzenleyip kendi cümleleriyle gerekçelendirerek yazmasını gerektiren üst düzey becerileri ölçmede en güçlüdür.
  2. Başkent eşleme eşleştirme, tanımı seçeneklerden tanıma çoktan seçmeli, sembol yazma kısa cevaplı, doğru-yanlış kararı doğru-yanlış maddesine uygundur.

3. Bir fen öğretmeni, deney raporlarında "amaç, malzeme listesi, veri tablosu, sonuç" bölümlerinin bulunup bulunmadığını işaretleyeceği bir form hazırlıyor. Bu form hangi ölçme aracıdır?

  1. ADerecelendirme ölçeği
  2. BKontrol listesi
  3. CBütüncül dereceli puanlama anahtarı
  4. DPortfolyo
  5. EKavram haritası
Cevabı gör

Doğru cevap: B (Kontrol listesi)

  1. Bir özelliğin ya da davranışın var olup olmadığını işaretlemeye yarayan araç kontrol listesidir; ne düzeyde olduğunu göstermez.
  2. Davranışın derecesi ya da sıklığı işaretlenecekse derecelendirme ölçeği kullanılır.

4. Çoktan seçmeli testlerle ilgili; I. Puanlama, puanlayıcıdan etkilenmez. II. Öğrencinin düşüncelerini özgün biçimde düzenleyip yazılı olarak ifade etme becerisini ölçmede en etkili araçtır. III. Kısa sürede çok sayıda madde sorulabildiği için konunun geniş bir bölümü yoklanabilir. yargılarından hangileri doğrudur?

  1. AYalnız I
  2. BYalnız II
  3. CI ve II
  4. DI ve III
  5. EII ve III
Cevabı gör

Doğru cevap: D (I ve III)

  1. Cevap anahtarı belli olduğu için puanlama nesneldir (I); çok madde sorulabildiği için kapsam geniştir (III).
  2. Seçenekler hazır verildiği için öğrenci cevabı üretmez; özgün düşünceyi yazılı anlatma becerisi açık uçlu sorularla ölçülür (II yanlış).

5. Bir grubun bir sınavdan aldığı puanlar 12, 15, 9, 15, 20 ve 11'dir. Bu puanların ortancası kaçtır?

  1. A12
  2. B13
  3. C13,5
  4. D14
  5. E15
Cevabı gör

Doğru cevap: C (13,5)

  1. Puanlar küçükten büyüğe sıralanır: 9, 11, 12, 15, 15, 20.
  2. Puan sayısı çift olduğu için ortanca, ortadaki iki puanın ortalamasıdır: (12 + 15) / 2 = 13,5.
  3. 15 en sık görülen puandır, yani tepe değerdir; ortancayla karıştırılmamalıdır.

Bu konunun tamamını Oktif'te çöz

Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.