Ölçmenin Temelleri

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi · Eğitim Bilimleri

Ölçmenin temelleri; ölçme ve değerlendirme kavramlarını, ölçme türlerini, ölçek düzeylerini, ölçme hatalarını, bir ölçme aracında aranan güvenirlik, geçerlik ve kullanışlılık niteliklerini ve değerlendirmenin ölçütüne ve işlevine göre türlerini kapsar.

Bilmen gereken kurallar

Çözümlü örnekler

Bir öğretmen 25 maddelik, 1-0 puanlanan çoktan seçmeli ünite testinin güvenirliğini tek bir uygulamayla belirlemek istiyor. Hangi yöntemleri kullanabilir, sonucu nasıl yorumlar?

  1. Tek uygulama olduğu için iç tutarlılık yöntemleri uygundur: maddeler 1-0 puanlandığı için KR-20 (güçlükler eşit kabul edilirse KR-21) ya da testi tek ve çift numaralı maddelere bölüp Spearman-Brown düzeltmesi.

  2. Katsayı 1'e yaklaştıkça puanlar tesadüfi hatalardan daha arınıktır.

  3. Katsayı düşük çıkarsa benzer nitelikte maddeler ekleyip testi uzatabilir, çok kolay ya da çok zor maddeleri orta güçlükte maddelerle değiştirebilir.

Bir ilçe millî eğitim müdürlüğü, ortaokul öğrencileri için yıl sonu matematik testi geliştiriyor. Testin geçerliğine ilişkin hangi kanıtları toplayabilir?

  1. Kapsam geçerliği: konu ve kazanımlar belirtke tablosuyla dengelenir; uzmanlar maddelerin kazanımları temsil edip etmediğini inceler.

  2. Ölçüt dayanaklı geçerlik: puanlar aynı dönemde öğretmenlerin verdiği matematik notlarıyla karşılaştırılır (uygunluk); gelecek yılın matematik başarısını kestirip kestirmediğine bakılır (yordama).

  3. Bu kanıtlar ancak test güvenilirse anlamlıdır; çünkü güvenirlik geçerliğin ön koşuludur.

Kendini dene: 5 soru

1. Ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak ölçülen nitelik hakkında karar verilmesi sürecine ne ad verilir?

  1. AÖlçme
  2. BDeğerlendirme
  3. CGözlem
  4. DPuanlama
  5. ESınıflandırma
Cevabı gör

Doğru cevap: B (Değerlendirme)

  1. Ölçme sonucu, ölçüt ve karar bir araya geldiğinde değerlendirme yapılmış olur.
  2. Ölçme yalnız niteliği gözleyip sayı ya da sembolle ifade eder; karar içermez.

2. Aşağıdakilerden hangisi oranlı ölçekle elde edilmiş bir veriye örnektir?

  1. ABir öğrencinin doğduğu il
  2. BBir öğrencinin sınavdaki başarı sırası
  3. CBir şehirde ölçülen hava sıcaklığı (°C)
  4. DBir koşucunun 400 metreyi bitirme süresi
  5. EBir öğrencinin kimlik numarası
Cevabı gör

Doğru cevap: D (Bir koşucunun 400 metreyi bitirme süresi)

  1. Sürede sıfır, sürenin hiç olmadığı noktadır (mutlak sıfır); 50 saniye 25 saniyenin iki katıdır.
  2. °C eşit aralıklıdır; 0 °C sıcaklığın yokluğu değildir. Doğum yeri ve kimlik numarası sınıflama, başarı sırası sıralamadır.

3. Yönü ve miktarı önceden kestirilemeyen; yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve şans gibi etkenlerden kaynaklanan ölçme hatasına ne ad verilir?

  1. ATesadüfi hata
  2. BSabit hata
  3. CSistematik hata
  4. DPuanlayıcı yanlılığı
  5. EKapsam yetersizliği
Cevabı gör

Doğru cevap: A (Tesadüfi hata)

  1. Bir ölçmeden diğerine yönü ve miktarı değişen hata tesadüfi hatadır.
  2. Sabit hata herkese aynı miktarda, sistematik hata belli kişi ya da gruplara hep aynı yöndedir.

4. Beden eğitimi öğretmeni, okulun atletizm takımına 60 metreyi 9 saniyenin altında koşan bütün öğrencileri alacağını önceden duyuruyor ve seçmeleri buna göre yapıyor. Öğretmenin seçmede yaptığı değerlendirmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. AÖğrenciler birbirleriyle karşılaştırıldığı için bağıl değerlendirme yapılmıştır.
  2. BTakıma alınacak öğrenci sayısı önceden sınırlandığı için bağıl değerlendirme yapılmıştır.
  3. CKoşu süreleri sıralama ölçeğinde olduğu için değerlendirme yapılamaz.
  4. DÖlçüt grubun ortalamasına göre belirlendiği için norm dayanaklı değerlendirme yapılmıştır.
  5. EÖnceden belirlenmiş bir ölçüt kullanıldığı için mutlak değerlendirme yapılmıştır.
Cevabı gör

Doğru cevap: E (Önceden belirlenmiş bir ölçüt kullanıldığı için mutlak değerlendirme yapılmıştır.)

  1. 9 saniye önceden belirlenmiş bir ölçüttür; bu süreyi geçen herkes takıma girer, kaç kişi olduğu önemli değildir.
  2. Bağıl değerlendirmede öğrencinin yeri grubun başarısına göre belirlenirdi.

5. Ölçek türleriyle ilgili; I. Araç plaka kodları (06, 34, 35) sınıflama ölçeğiyle elde edilir. II. Bir öğrencinin İngilizce sınavından aldığı puan oranlı ölçekle elde edilir. III. Otellerin yıldız düzeyi (bir yıldızlı, iki yıldızlı…) sıralama ölçeğiyle elde edilir. yargılarından hangileri doğrudur?

  1. AYalnız II
  2. BI ve II
  3. CI ve III
  4. DII ve III
  5. EI, II ve III
Cevabı gör

Doğru cevap: C (I ve III)

  1. Plaka kodları yalnız illeri ayırt eden etiketlerdir (I); yıldız düzeyi otelleri sıraya koyar ama düzeyler arasındaki farkların eşit olduğu varsayılmaz (III).
  2. Sınav puanında sıfır bağıldır; 0 alan öğrencinin hiç bilgisi olmadığı söylenemez. Bu yüzden sınav puanı eşit aralıklıdır (II yanlış).

Bu konunun tamamını Oktif'te çöz

Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.