Çarpanlara Ayırma
KPSS Genel Yetenek · Matematik
Çarpanlara ayırma, bir sayıyı ya da cebirsel ifadeyi çarpım biçiminde yazmaktır. Bu konu asal çarpanlara ayırmayı, pozitif bölen sayısını bulmayı, EBOB ve EKOK hesabını, ortak çarpan parantezine almayı ve iki kare farkı ile tam kare özdeşliklerini kapsar. KPSS'de hem doğrudan hem de problemlerin (paylaştırma, birlikte dönme, en küçük ortak süre) çözüm aracı olarak kullanılır.
Bilmen gereken kurallar
Asal çarpanlara ayırma: sayı, asal sayıların çarpımı biçiminde yazılır. 60 sayısı 2 üzeri 2 çarpı 3 çarpı 5 olarak ayrılır. Pozitif bölen sayısı için üslere birer eklenir ve çarpılır: 60 için (2 artı 1) çarpı (1 artı 1) çarpı (1 artı 1) eşittir 12 bölen. Bir sayı ancak asal çarpanlarına ayrıldıktan sonra bölen sayısı, EBOB ve EKOK gibi sorular çözülebilir.
EBOB ve EKOK: EBOB (en büyük ortak bölen) ORTAK asal çarpanların KÜÇÜK üslüsünün çarpımıdır; EKOK (en küçük ortak kat) TÜM asal çarpanların BÜYÜK üslüsünün çarpımıdır. İki sayı için EBOB çarpı EKOK eşittir sayıların çarpımıdır. Paylaştırma ve bölme problemlerinde EBOB, birlikte tekrar etme problemlerinde EKOK kullanılır.
Ortak çarpan parantezine alma: her terimde bulunan ortak çarpan dışarı alınır. 6x artı 9 ifadesinde 3 ortaktır ve 3 çarpı (2x artı 3) yazılır. ax artı ay ifadesi a çarpı (x artı y) olur. Parantezin doğruluğu, dağıtarak geri çarpmakla kontrol edilir; bu kontrol işaret hatalarını yakalar.
Özdeşlikler: iki kare farkı a kare eksi b kare eşittir (a eksi b) çarpı (a artı b). Tam kare açılımı (a artı b) kare eşittir a kare artı 2ab artı b kare; (a eksi b) kare eşittir a kare eksi 2ab artı b kare. Orta terimdeki 2ab çarpanını unutmak en sık yapılan hatadır. x kare eksi 9 ifadesi (x eksi 3) çarpı (x artı 3) biçiminde ayrılır.
Çözümlü örnekler
60 sayısının kaç pozitif böleni vardır?
Asal çarpanlara ayır: 60 = 2 üzeri 2 çarpı 3 çarpı 5
Üslere birer ekle: 3, 2 ve 2
Çarp: 3 çarpı 2 çarpı 2 = 12 bölen
x kare eksi 16 ifadesini çarpanlarına ayıralım.
İki kare farkı biçimindedir: 16 = 4 kare
a kare eksi b kare = (a eksi b) çarpı (a artı b)
Sonuç: (x eksi 4) çarpı (x artı 4)
Kendini dene: 5 soru
1. 60 sayısının asal çarpanlarına ayrılmış biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A2 üzeri 2 çarpı 3 çarpı 5
- B2 çarpı 3 çarpı 10
- C4 çarpı 15
- D2 üzeri 3 çarpı 5
- E6 çarpı 10
Cevabı gör
Doğru cevap: A (2 üzeri 2 çarpı 3 çarpı 5)
- Asal çarpanlara ayırmada yalnız asal sayılar kullanılır.
- 60 = 4 · 15 = 2² · 3 · 5.
2. 12 sayısının kaç pozitif böleni vardır?
- A4
- B5
- C6
- D8
- E12
Cevabı gör
Doğru cevap: C (6)
- 12 = 2² · 3 biçiminde ayrılır.
- Üslere bir ekle ve çarp: 3 · 2 = 6.
3. 12 ile 18 sayılarının EBOB'u kaçtır?
- A1
- B2
- C3
- D4
- E6
Cevabı gör
Doğru cevap: E (6)
- 12 = 2² · 3 ve 18 = 2 · 3².
- Ortak çarpanların küçük üslüsü: 2 · 3 = 6.
4. 4 ile 6 sayılarının EKOK'u kaçtır?
- A2
- B10
- C12
- D18
- E24
Cevabı gör
Doğru cevap: C (12)
- 4 = 2² ve 6 = 2 · 3.
- Tüm çarpanların büyük üslüsü: 2² · 3 = 12.
5. 6x artı 9 ifadesinin çarpanlara ayrılmış biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A3 · (2x + 9)
- B3 · (2x + 3)
- C6 · (x + 3)
- D9 · (x + 1)
- E3x · (2 + 3)
Cevabı gör
Doğru cevap: B (3 · (2x + 3))
- Ortak çarpan 3'tür.
- 6x ÷ 3 = 2x ve 9 ÷ 3 = 3; sonuç 3(2x + 3).
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.