Oran-Orantı
KPSS Genel Yetenek · Matematik
Oran, iki çokluğun bölme yoluyla karşılaştırılmasıdır; orantı ise iki oranın eşitliğidir. Bu konu oran yazımını, orantıda içler-dışlar çarpımını, doğru ve ters orantıyı, orantılı paylaştırmayı ve ölçek-karışım gibi uygulamaları kapsar. KPSS'de hem tek başına hem de yüzde, hız ve işçi problemlerinin temeli olarak sürekli karşına çıkar.
Bilmen gereken kurallar
Oran, iki çokluğun bölümüdür ve BİRİMSİZDİR: 12 elmanın 8 armuta oranı 12 bölü 8 yani 3 bölü 2'dir. Oranlar sadeleştirilerek yazılır. Aynı türden olmayan çokluklarda (örneğin yol ile zaman) bölüm oran değil, oranlı büyüklük (hız gibi) verir. a bölü b eşittir c bölü d eşitliğine orantı denir.
Orantıda içler-dışlar çarpımı eşittir: a bölü b eşittir c bölü d ise a çarpı d eşittir b çarpı c olur. Bu kural bilinmeyeni bulmanın en hızlı yoludur. Oran zinciri kurulabilir: a bölü b eşittir 2 bölü 3 ve b bölü c eşittir 3 bölü 5 ise a bölü b bölü c oranı 2, 3, 5 biçiminde yazılır (ortak terim eşitlenerek).
Doğru orantı: bir çokluk artarken diğeri aynı oranda artıyorsa bu iki çokluk doğru orantılıdır ve bölümleri sabittir (a bölü b eşittir k). Ters orantı: biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa çarpımları sabittir (a çarpı b eşittir k). İşçi sayısı ile süre ters, işçi sayısı ile yapılan iş doğru orantılıdır.
Orantılı paylaştırma: bir miktar a, b, c sayılarıyla doğru orantılı paylaştırılacaksa toplam pay sayısına bölünüp her paya dağıtılır. 120 lira 2, 3 ve 5 ile doğru orantılı paylaştırılırsa toplam 10 paydır; bir pay 12 liradır ve paylar 24, 36 ve 60 lira olur. TERS orantılı paylaştırmada sayıların TERSİ (1 bölü a) kullanılır.
Çözümlü örnekler
x bölü 3 eşittir 8 bölü 12 orantısında x kaçtır?
İçler-dışlar çarpımı: 12x = 3 çarpı 8
12x = 24
x = 2
120 lira 2, 3 ve 5 ile doğru orantılı paylaştırılırsa en büyük pay kaç liradır?
Toplam pay: 2 + 3 + 5 = 10
Bir pay: 120 bölü 10 = 12 lira
En büyük pay: 5 çarpı 12 = 60 lira
Kendini dene: 5 soru
1. 12 sayısının 8 sayısına oranı aşağıdakilerden hangisidir?
- A3/2
- B3/4
- C2/3
- D4/3
- E5/2
Cevabı gör
Doğru cevap: A (3/2)
- Oran bölme ile bulunur: 12 bölü 8.
- Her ikisi 4'e bölünür: 3 bölü 2.
2. x bölü 3 = 8 bölü 12 orantısında x kaçtır?
- A2
- B3
- C4
- D6
- E8
Cevabı gör
Doğru cevap: A (2)
- İçler-dışlar çarpımı: 12x = 24.
- x = 2.
3. 3 kalem 12 lira ise 5 kalem kaç liradır?
- A15
- B16
- C18
- D20
- E24
Cevabı gör
Doğru cevap: D (20)
- Bir kalem 12 ÷ 3 = 4 liradır.
- 5 · 4 = 20 lira.
4. 4 işçi bir işi 12 günde bitiriyorsa 6 işçi aynı işi kaç günde bitirir?
- A6
- B8
- C9
- D10
- E18
Cevabı gör
Doğru cevap: B (8)
- İşçi sayısı ile süre ters orantılıdır; çarpım sabittir.
- 4 · 12 = 48; 48 ÷ 6 = 8 gün.
5. 120 lira 2, 3 ve 5 sayılarıyla doğru orantılı paylaştırılırsa en büyük pay kaç lira olur?
- A24
- B36
- C48
- D60
- E72
Cevabı gör
Doğru cevap: D (60)
- Toplam pay: 2 + 3 + 5 = 10; bir pay 12 lira.
- En büyük pay: 5 · 12 = 60 lira.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.