İklim ve Bitki Örtüsü
KPSS Genel Kültür · Coğrafya
Türkiye'nin iklimi ve bitki örtüsü; iklimi belirleyen etkenleri (enlem, yükselti, denizellik-karasallık, dağların uzanışı, hava kütleleri), üç ana iklim tipini (Akdeniz, Karadeniz, karasal) ve bunlara karşılık gelen bitki örtülerini (maki, orman, step) kapsar. KPSS Coğrafya'sında fiziki coğrafya 5-6 soruyla temsil edilir ve bu konu o payın çekirdeğidir.
Bilmen gereken kurallar
İklimi belirleyen etkenler: enlem (güneyden kuzeye sıcaklık azalır), yükselti (her 200 metrede sıcaklık yaklaşık 1 °C düşer), denizellik-karasallık (deniz etkisi sıcaklık farkını azaltır), dağların uzanışı (Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları kıyıya paralel olduğu için deniz etkisi iç kesimlere giremez), bakı (güneşe dönük yamaç daha sıcaktır).
Akdeniz iklimi: yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı; yağış kışın düşer. Bitki örtüsü maki (kızılçam, defne, mersin, zeytin, keçiboynuzu). Karadeniz iklimi: her mevsim yağışlı, sıcaklık farkı azdır; bitki örtüsü gür ormandır. Karasal iklim: yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk; yağış ilkbaharda düşer, bitki örtüsü steptir (bozkır).
Yağış rejimi ayırt edicidir: Karadeniz'de her mevsim, Akdeniz'de kış, İç Anadolu'da ilkbahar, Doğu Anadolu'da ilkbahar-yaz başı yağış maksimumu görülür. En fazla yağış Doğu Karadeniz kıyısında (Rize çevresi), en az yağış Tuz Gölü çevresi ile Iğdır ovasındadır.
Bitki örtüsü kuşakları yükseltiyle değişir: makiden başlayıp kızılçam, karaçam-sarıçam, göknar-ladin ve alpin çayırlara doğru sıralanır. Ağaç yetişme sınırının üstünde alpin (dağ) çayırları görülür. Bitki örtüsü tipini belirleyen ana ölçüt yağış rejimi ve sıcaklıktır; toprak türü ikinci derecede etkilidir.
Çözümlü örnekler
Deniz seviyesinde sıcaklık 24 °C ise 1200 metre yükseltideki bir yerde sıcaklık yaklaşık kaç derece olur?
Her 200 metrede yaklaşık 1 °C düşüş vardır
1200 ÷ 200 = 6 birim düşüş
24 − 6 = 18 °C
Akdeniz kıyılarında yaz kuraklığının bitki örtüsüne etkisi nedir?
Yazın yağış kesilir, buharlaşma artar
Bitkiler su kaybını azaltacak biçimde uyum sağlar: kalın kabuk, küçük ve sert yaprak
Böylece kuraklığa dayanıklı maki topluluğu oluşur
Kendini dene: 5 soru
1. Türkiye'de yükselti arttıkça sıcaklık nasıl değişir?
- AAzalır
- BArtar
- CDeğişmez
- DÖnce artar sonra azalır
- EYalnız kışın azalır
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Azalır)
- Yükseldikçe hava basıncı ve yoğunluğu azalır, ısı tutulamaz.
- Her 200 metrede yaklaşık 1 °C düşüş görülür.
2. Akdeniz ikliminde yağış en çok hangi mevsimde düşer?
- AKış
- BYaz
- CSonbahar
- Dİlkbahar
- EYaz sonu
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Kış)
- Yazın kuraklık, kışın yağış görülür.
- Kış yağışı ve yaz kuraklığı Akdeniz ikliminin imzasıdır.
3. Akdeniz ikliminin doğal bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
- AStep
- BMaki
- CTundra
- DGür orman
- EAlpin çayır
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Maki)
- Kuraklığa dayanıklı, sert ve küçük yapraklı çalı topluluğu makidir.
- Kızılçam, defne, mersin, zeytin ve keçiboynuzu maki üyeleridir.
4. Her mevsimi yağışlı olan iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- AAkdeniz iklimi
- BÇöl iklimi
- CKarasal iklim
- DKaradeniz iklimi
- EMuson iklimi
Cevabı gör
Doğru cevap: D (Karadeniz iklimi)
- Yağışın her mevsime dağılması Karadeniz iklimini gösterir.
- Bu düzenli rejim gür ormanın gelişmesini sağlar.
5. Karasal iklimin doğal bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
- AStep
- BMaki
- CGür orman
- DBataklık bitkileri
- EKızılçam ormanı
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Step)
- Yaz kuraklığında kuruyan kısa ömürlü otlar bozkırı oluşturur.
- Step, karasal iklimin ayırt edici örtüsüdür.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.