İlk Türk-İslam Devletleri

KPSS Genel Kültür · Tarih

İlk Türk-İslam devletleri; Türklerin İslamiyet'le tanışmasını ve Talas Savaşı'nı, Abbasî ordusundaki Türkleri ve Mısır'daki Türk devletlerini, Karahanlıları, Gaznelileri, Büyük Selçukluları, Selçuklu devlet teşkilatını, Malazgirt sonrası birinci beylikleri, Türkiye Selçuklularının kuruluşunu, yükselişini ve Moğol hâkimiyetine girişini, dönemin kültür ve ekonomi hayatını kapsar.

Bilmen gereken kurallar

Çözümlü örnekler

Malazgirt ile Miryokefalon savaşlarının Anadolu tarihindeki yerini karşılaştırın.

  1. Malazgirt (1071), Alparslan'ın Bizans'ı yenmesiyle Türklerin Anadolu'ya yerleşmesini başlattı; ardından birinci beylikler kuruldu.

  2. Miryokefalon (1176), II. Kılıç Arslan'ın Bizans'ı yenmesiyle Bizans'ın Anadolu'yu geri alma ümidini bitirdi.

  3. Biri kapıyı açan, öteki Türk varlığını kalıcı hâle getiren savaştır; aralarında yaklaşık bir asır vardır.

Yassıçemen zaferi Türkiye Selçukluları için neden yeni bir tehlike doğurdu?

  1. 1230'da I. Alâeddin Keykubad, Harezmşah Celâleddin'i Yassıçemen'de yendi.

  2. Harezmşahların gücü kırılınca Selçuklular ile Moğollar arasında bir engel kalmadı; iki devlet komşu oldu.

  3. Komşuluk Moğol baskısını doğrudan Anadolu'ya taşıdı; Keykubad'ın ölümünden birkaç yıl sonra devlet Moğol hâkimiyetine girdi.

Kendini dene: 5 soru

1. 751'de yapılan Talas Savaşı'nda karşı karşıya gelen güçler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. AEmevîler — Çin (Tang)
  2. BAbbasîler — Bizans
  3. CAbbasîler — Çin (Tang)
  4. DEmevîler — Bizans
  5. EKarahanlılar — Karahıtaylar
Cevabı gör

Doğru cevap: C (Abbasîler — Çin (Tang))

  1. Talas'ta Abbasî ordusu ile Tang hanedanı yönetimindeki Çin ordusu savaştı; Karluklar Çinlilere arkadan saldırdı.
  2. Emevîler 750'de yıkılmıştı; Bizans ve Karahanlılar Talas'ta taraf değildir.

2. Karahanlı hükümdarlarından, Müslüman olan ilk hakan olup Abdülkerim adını alan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. ABilge Kül Kadır Han
  2. BTabgaç Buğra Han
  3. CŞemsülmülk Nasr
  4. DAli Tegin
  5. ESatuk Buğra Han
Cevabı gör

Doğru cevap: E (Satuk Buğra Han)

  1. Satuk Buğra Han Müslüman olan ilk Karahanlı hakanıdır ve Abdülkerim adını almıştır.
  2. Bilge Kül Kadır Han bilinen ilk kağandır; Tabgaç Buğra Han Kutadgu Bilig'in sunulduğu, Şemsülmülk Nasr Ribât-ı Melik'i yaptıran hükümdardır. Ali Tegin de XI. yüzyılda Mâverâünnehir'de hüküm süren bir Karahanlıdır.

3. Bir yazar, kendi dilinin Arapça kadar zengin olduğunu göstermek ve Araplara bu dili öğretmek amacıyla, içinde bir harita da bulunan bir eser hazırlamıştır. Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?

  1. AKutadgu Bilig
  2. BDîvânü Lugāti't-Türk
  3. CAtebetü'l-Hakāyık
  4. DDîvân-ı Hikmet
  5. ESiyâsetnâme
Cevabı gör

Doğru cevap: B (Dîvânü Lugāti't-Türk)

  1. Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânü Lugāti't-Türk'ü Arapça açıklamalı bir Türkçe sözlüktür ve Araplara Türkçe öğretmeyi amaçlar.
  2. Kutadgu Bilig ve Atebetü'l-Hakāyık öğüt veren eserlerdir; Siyâsetnâme devlet yönetimi üzerinedir.

4. Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu kabul edilen savaş aşağıdakilerden hangisidir?

  1. ADandanakan
  2. BPasinler
  3. CMalazgirt
  4. DKatvan
  5. EMiryokefalon
Cevabı gör

Doğru cevap: A (Dandanakan)

  1. 1040'ta Tuğrul ve Çağrı Beyler Dandanakan'da Gaznelileri yendi; bu zafer devletin kuruluşu sayılır.
  2. Öteki savaşlar devlet kurulduktan sonra yapılmıştır.

5. 1071 Malazgirt Savaşı'nın en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. AKarahanlı Devleti doğu ve batı olarak ikiye ayrıldı.
  2. BBizans, Anadolu'yu geri alma ümidini yitirdi.
  3. CSelçuklular Bizans'la ilk kez karşı karşıya geldi.
  4. DTürklerin Anadolu'ya yerleşmesinin önü açıldı.
  5. EBüyük Selçuklu Devleti kuruldu.
Cevabı gör

Doğru cevap: D (Türklerin Anadolu'ya yerleşmesinin önü açıldı.)

  1. Alparslan'ın zaferiyle Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı; ardından birinci beylikler kuruldu.
  2. Öteki şıklar başka savaşların sonuçlarıdır ya da Malazgirt'ten önce gerçekleşmiştir.

Bu konunun tamamını Oktif'te çöz

Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.