Osmanlı Kuruluş ve Yükselme
KPSS Genel Kültür · Tarih
Osmanlı kuruluş ve yükselme dönemi; beyliğin 1299'da kuruluşundan 1579'a kadar uzanan süreci, Rumeli'ye geçiş ve Balkan fetihlerini, Fetret Devri'ni, İstanbul'un fethini ve Yavuz ile Kanuni dönemindeki genişlemeyi kapsar. Osmanlı, KPSS Tarih'inde 10-12 soruyla en ağır bölümdür; bu konu o payın büyük bölümünü oluşturur.
Bilmen gereken kurallar
Kuruluş sırası:
- Osman Bey (1299 beyliğin kuruluşu, Koyunhisar 1302)
- Orhan Bey (Bursa'nın alınması, ilk düzenli ordu Yaya ve Müsellem, Rumeli'ye geçiş 1353)
- I. Murat (Rumeli'de yerleşme, Sırpsındığı 1364, I. Kosova 1389, Tımar ve Devşirme düzeninin gelişmesi)
- Yıldırım Bayezid (Niğbolu 1396, Ankara Savaşı 1402 ve Fetret Devri).
Savaş-sonuç eşleşmesi:
- Koyunhisar (1302) Bizans'a karşı ilk savaş
- Sırpsındığı (1364) Balkan birleşik ordusuna karşı ilk zafer
- I. Kosova (1389) Balkan hâkimiyetinin pekişmesi
- Niğbolu (1396) Haçlı ordusunun yenilgisi
- Ankara (1402) Timur karşısında yenilgi ve Fetret Devri
- Varna (1444) ve II. Kosova (1448) Balkanlarda son Haçlı denemeleri.
İstanbul'un fethi (1453, II. Mehmet): Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın açılması, Bizans'ın yıkılışı, Karadeniz-Akdeniz ticaret yolunun denetimi, surların top ateşiyle yıkılabildiğinin görülmesiyle Avrupa'da feodal derebeyliğin zayıflaması. Fetihten sonra Osmanlı imparatorluğa dönüşür.
Yükselme dönemi genişlemesi: Yavuz Sultan Selim Çaldıran (1514) ile doğuyu, Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) ile Memlûk topraklarını alır; halifelik Osmanlı'ya geçer. Kanuni döneminde Belgrat (1521), Mohaç (1526), Preveze (1538) ve Kanuni-Fransa yakınlaşması görülür; 1571 Kıbrıs, 1579 sonrası duraklamaya geçiş tartışılır.
Çözümlü örnekler
Ankara Savaşı'nın (1402) Osmanlı Devleti üzerindeki en önemli sonucu nedir?
Savaşta Yıldırım Bayezid, Timur'a yenildi
Anadolu beylikleri yeniden kuruldu, merkezî otorite dağıldı
Sonuç: yaklaşık on bir yıl süren Fetret Devri başladı
İstanbul'un fethinin dünya tarihi bakımından sonucu nedir?
Bizans yıkıldı, Orta Çağ kapandı ve Yeni Çağ açıldı
Surların topla yıkılabildiği görüldü; şato-derebeylik güvenliği anlamını yitirdi
Böylece Avrupa'da feodalitenin çözülmesi hızlandı
Kendini dene: 5 soru
1. Osmanlı Beyliği hangi yılda kurulmuştur?
- A1071
- B1299
- C1353
- D1402
- E1453
Cevabı gör
Doğru cevap: B (1299)
- Beyliğin kuruluşu Osman Bey dönemine, 1299'a tarihlenir.
- 1071 Malazgirt, 1453 İstanbul'un fethi tarihidir.
2. İlk düzenli Osmanlı ordusu hangi padişah döneminde kurulmuştur?
- AOrhan Bey
- BOsman Bey
- CI. Murat
- DYıldırım Bayezid
- EII. Mehmet
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Orhan Bey)
- Yaya ve Müsellem adlı düzenli birlikler Orhan Bey döneminde oluşturuldu.
- Yeniçeri Ocağı ise I. Murat dönemine aittir; ikisi karıştırılmamalıdır.
3. Osmanlı Devleti Rumeli'ye hangi yılda geçmiştir?
- A1302
- B1353
- C1364
- D1396
- E1473
Cevabı gör
Doğru cevap: B (1353)
- Çimpe Kalesi'nin üs olarak alınmasıyla 1353'te Avrupa yakasına geçildi.
- Bu geçiş Balkan fetihlerinin başlangıcıdır.
4. Balkan devletlerinin birleşik ordusuna karşı kazanılan ilk zafer hangisidir?
- ASırpsındığı
- BKoyunhisar
- CNiğbolu
- DMohaç
- EPreveze
Cevabı gör
Doğru cevap: A (Sırpsındığı)
- Sırpsındığı (1364), Balkan birleşik ordusuna karşı kazanılan ilk zaferdir.
- Koyunhisar (1302) Bizans'a karşı ilk zaferdir; ikisi sık karıştırılır.
5. I. Kosova Savaşı hangi yılda yapılmıştır?
- A1364
- B1389
- C1396
- D1402
- E1444
Cevabı gör
Doğru cevap: B (1389)
- 1389 I. Kosova, Balkanlarda Osmanlı üstünlüğünü pekiştirdi.
- Savaş alanında I. Murat şehit düşmüş, yerine Yıldırım Bayezid geçmiştir.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.