Yasama, Yürütme, Yargı
KPSS Genel Kültür · Vatandaşlık
Devletin üç temel erki: yasama (TBMM), yürütme (Cumhurbaşkanı ve idare) ve yargı (bağımsız mahkemeler). Bu konu erklerin görev ve yetkilerini, TBMM'nin yapısını ve denetim yollarını, Cumhurbaşkanının yetkilerini, kararname düzenini ve yüksek mahkemelerin görev alanlarını kapsar. 2017 değişikliğiyle kurulan Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi bu konunun çerçevesidir.
Bilmen gereken kurallar
Yasama: yetki TBMM'ye aittir ve devredilemez. TBMM 600 milletvekilinden oluşur, seçimler beş yılda bir yapılır, milletvekili seçilme yaşı 18'dir. Toplantı yeter sayısı üye tamsayısının en az üçte biri (200), karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.
TBMM'nin denetim yolları: yazılı soru (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara, on beş gün içinde yanıtlanır), genel görüşme, meclis araştırması ve meclis soruşturması. Gensoru ve sözlü soru 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. Bütçe kanununu kabul etmek de TBMM'nin denetim aracıdır.
Yürütme: Cumhurbaşkanı devletin başı ve yürütme yetkisi kendisine aittir; seçilme yaşı 40, görev süresi beş yıl, en çok iki dönem seçilebilir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir ancak temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar ile kanunla açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamaz; kararname ile kanun çatışırsa KANUN uygulanır.
Yargı bağımsızdır; hâkimler ve savcılar bağımsız mahkemelerde görev yapar, kararlarında hiçbir organ talimat veremez. Yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi (norm denetimi ve bireysel başvuru), Yargıtay (adli yargı üst mahkemesi), Danıştay (idari yargı üst mahkemesi), Sayıştay (kamu mali denetimi), Askerî yargı ise kaldırılmıştır.
Çözümlü örnekler
Bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanunla çatışırsa hangi kural uygulanır?
Kararname ve kanun aynı konuyu farklı düzenliyorsa çatışma vardır
Anayasa bu durumda kanunun uygulanacağını belirtir
Sonuç: kanun uygulanır, kararnamenin çatışan hükmü uygulanmaz
TBMM'de 210 milletvekilinin katıldığı bir oturumda karar için en az kaç oy gerekir?
Karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğu: 210'un yarısından bir fazlası 106
Ancak bu sayı 151'den az olamaz
Sonuç: en az 151 oy gerekir
Kendini dene: 5 soru
1. Yasama yetkisi hangi organa aittir?
- ATBMM
- BCumhurbaşkanı
- CDanıştay
- DAnayasa Mahkemesi
- ESayıştay
Cevabı gör
Doğru cevap: A (TBMM)
- Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'ye aittir.
- Bu yetki devredilemez.
2. TBMM kaç milletvekilinden oluşur?
- A400
- B450
- C550
- D600
- E650
Cevabı gör
Doğru cevap: D (600)
- 2017 değişikliğiyle üye sayısı 600 oldu.
- Seçimler beş yılda bir yapılır.
3. Milletvekili seçilebilmek için gereken en az yaş kaçtır?
- A18
- B21
- C25
- D30
- E40
Cevabı gör
Doğru cevap: A (18)
- 2017 değişikliğiyle seçilme yaşı 25'ten 18'e indirildi.
- Cumhurbaşkanı seçilme yaşı ise 40'tır.
4. Cumhurbaşkanı seçilebilmek için gereken en az yaş kaçtır?
- A18
- B25
- C30
- D35
- E40
Cevabı gör
Doğru cevap: E (40)
- Kırk yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim görmüş olmak gerekir.
- Görev süresi beş yıl, en çok iki dönem seçilebilir.
5. Yürütme yetkisi hangi organa aittir?
- ATBMM
- BCumhurbaşkanı
- CYargıtay
- DBakanlar Kurulu
- EDanıştay
Cevabı gör
Doğru cevap: B (Cumhurbaşkanı)
- 2017 değişikliğiyle yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verildi.
- Cumhurbaşkanı aynı zamanda devletin başıdır.
Bu konunun tamamını Oktif'te çöz
Kısa konu videosu, adım adım alıştırmalar ve kolaydan sınav seviyesine aşama aşama sorular. Yanlışların Kol Hafızası'na düşer, vakti gelince geri gelir.